Belçika waffle tek bir tarif değil, bir ailedir. Bu ailenin en bilinen iki üyesi Brüksel waffle ve Liège waffle’dır. Brüksel tipi akışkan hamurdan yapılan hafif, çıtır ve dikdörtgen waffle’dır. Liège tipi ise mayalı, tereyağlı, içinde inci şekeri olan yoğun ve tatlı waffle’dır.
İkisini ayırt etmek kolaydır. Üzerinde meyve, krema ve sos taşıyan geniş, gözleri derin waffle büyük olasılıkla Brüksel tipidir. Elde yenen, kenarları düzensiz, yüzeyi karamel gibi parlayan küçük waffle Liège tipidir.
Aşağıda bu iki türün farkını tabloyla bulacaksın. Ardından Amerikan waffle, bubble waffle, stroopwafel ve bowl waffle geliyor; son olarak da waffle’ın pancake, krep ve gözlemeden nasıl ayrıldığı.
Waffle nedir?
Waffle, desenli iki sıcak plaka arasında pişirilen, yüzeyi petek gibi gözlü bir hamur işidir. Gözler süs değildir: hamurun sıcak metale değen yüzeyini büyütür, böylece dış kabuk çıtırlaşırken iç kısım yumuşak kalır. Aynı gözler sosu ve eriyen tereyağını da tutar.
Sözcüğün Felemenkçe “wafel” sözcüğünden geldiği kabul edilir. İki demir plaka arasında hamur pişirme alışkanlığının Avrupa’da Orta Çağ’a kadar uzandığı anlatılır; bugün bildiğimiz kalın, mayalı ve derin gözlü waffle’lar ise zamanla bugünkü Belçika ve Hollanda çevresinde biçimlenmiştir.
Belçika waffle tek bir çeşit mi?
Hayır, Belçika’da “Belçika waffle” diye tek bir tarif yoktur; şehirlerin adıyla anılan farklı waffle’lar vardır. Bu ad daha çok yurt dışında kullanılır. Yaygın anlatıma göre Brüksel tipi waffle 20. yüzyılın ortasında Amerika’daki büyük fuarlarda tanıtıldı ve orada “Belçika waffle’ı” adıyla tutundu. Bugün dünyanın çoğu yerinde bu ad, derin gözlü ve kalın waffle’ların tümü için kullanılıyor.
Yani bir menüde “Belçika hamuru” ya da “Belçika waffle” gördüğünde çoğunlukla Brüksel tipine yakın, akışkan hamurdan pişmiş, derin gözlü bir waffle beklersin.
Brüksel waffle ile Liège waffle arasındaki fark nedir?
Temel fark hamurdadır: Brüksel waffle dökülen akışkan bir hamurdan, Liège waffle yoğrulan mayalı bir hamurdan yapılır. Geri kalan her şey, yani biçim, doku, tatlılık ve servis şekli bu farktan doğar.
| Özellik | Brüksel waffle | Liège waffle |
|---|---|---|
| Hamur | Akışkan, kepçeyle dökülür | Yoğun, yoğrulur, bezelere ayrılır |
| Kabartıcı | Maya ya da çırpılmış yumurta akı; ev tariflerinde kabartma tozu | Maya |
| Yağ | Orta miktarda tereyağı ya da sıvı yağ | Bol tereyağı, briyoş hamuruna yakın |
| Şeker | Hamurda az | Hamurun içinde inci şekeri |
| Biçim | Düzgün dikdörtgen, köşeli | Daha küçük, oval, kenarları düzensiz |
| Gözler | Derin ve belirgin | Daha sığ |
| Doku | Hafif, havadar, dışı çıtır | Yoğun, dolgun, dışı karamelli |
| Tat | Nötre yakın, üzerindekine yer açar | Kendi başına tatlı, tereyağlı |
| Servis | Tabakta; pudra şekeri, krema, meyve, sos | Çoğunlukla sade, elde |
| Evde yapım | Kolay, hamur 10 dakikada hazır | Mayalanma ister, daha uzun |
Brüksel waffle nasıl olur?
Brüksel waffle hafif ve çıtırdır, çünkü hamuru bol sıvı ve hava içerir. Geleneksel tariflerde hamur mayayla ya da kar gibi çırpılmış yumurta akıyla kabartılır. Ev mutfağında kabartma tozu aynı işi daha kısa sürede görür. Hamur kendi başına çok tatlı değildir; bu yüzden üzerine konan meyve, krema ve çikolata öne çıkar.
Evde denemek istersen çıtır Belçika waffle tarifi bu tipe göre yazıldı.
Liège waffle nasıl olur?
Liège waffle yoğun, tereyağlı ve tatlıdır; briyoş hamuruna benzer bir hamurdan yapılır. Hamur mayalandıktan sonra içine inci şekeri, yani pişerken tümüyle erimeyen iri şeker taneleri katılır. Bezeler makineye konduğunda plakaya değen şeker eriyip karamelize olur ve yüzeyde parlak, hafif yapışkan bir kabuk bırakır. İçte kalan taneler ise ısırınca tatlı bir çıtırlık verir.
Bu waffle’ın üzerine bir şey koymak gerekmez. Şeker çabuk yandığı için Brüksel tipine göre biraz daha düşük ısıda pişirilir ve makinenin her kullanımdan sonra silinmesi gerekir.
Dünyada başka hangi waffle çeşitleri var?
Belçika dışında en bilinen çeşitler Amerikan waffle, bubble waffle, stroopwafel, İskandinav usulü kalp waffle ve bowl waffle’dır. Her biri farklı bir hamur ve farklı bir kalıpla yapılır.
Amerikan waffle
Amerikan waffle kabartma tozuyla kabaran, Belçika tipine göre daha ince ve gözleri daha sığ bir waffle’dır. Daha çok kahvaltıda yenir; üzerine tereyağı ve akçaağaç şurubu konur. Tuzlu eşlikçilerle, örneğin yumurta ya da kızarmış tavukla da servis edilir.
Bubble waffle
Bubble waffle, Hong Kong’un sokak lezzeti olarak bilinen kabarcıklı waffle’dır. Yumurtası bol, tatlı bir hamur yarım küre gözlü özel bir kalıpta pişer. Kabarcıkların dışı çıtır, içi yumuşak olur; kabarcıkları birbirine bağlayan ince kısımlar ise gevrek kalır. Sade yenebildiği gibi külah gibi sarılıp içine dondurma, meyve ve sos da doldurulur.
Stroopwafel
Stroopwafel, Hollanda’ya özgü, iki ince ve gevrek waffle katının arasına karamel kıvamında şurup sürülerek yapılan bir kurabiyedir. Gouda kentiyle anılır. Sıcak bir çay ya da kahve fincanının üzerine kapak gibi konup bir dakika bekletilirse aradaki şurup yumuşar.
İskandinav usulü kalp waffle
İskandinav ülkelerinde waffle ince ve yumuşak olur, kalp biçimli dilimlere ayrılan yuvarlak kalıplarda pişer. Üzerine çoğunlukla reçel ve krema konur. Çıtırlıktan çok yumuşaklık aranır.
Bowl waffle
Bowl waffle, waffle’ın tabak yerine kâsede servis edilen hâlidir. Waffle ya kâse biçiminde pişirilir ya da parçalara ayrılıp kâseye yerleştirilir; meyve, sos ve çıtır malzemeler üzerine eklenir ve kaşıkla yenir. Ayrıntıları ve evde yapımını bowl waffle rehberinde bulabilirsin. Hazır bir örnek olarak Bowl Waffle Klasik kâsede Belçika hamurunu muz, çilek, sütlü ve beyaz çikolata sosu ve fındıkla buluşturuyor.
Waffle ile pancake, krep ve gözleme arasındaki fark nedir?
Dördünü ayıran şey hamurun kıvamı ve pişirme yüzeyidir. Waffle iki plaka arasında pişer ve çıtırdır. Pancake tavada kabarır ve yumuşaktır. Krep kabartıcısız, incecik ve esnektir. Gözleme ise oklavayla açılan yufkanın içi doldurularak sacda pişirilmesidir.
| Waffle | Pancake | Krep | Gözleme | |
|---|---|---|---|---|
| Hamur | Akışkan, yağlı | Akışkan, koyu | Çok akışkan, ince | Yoğrulan, açılan hamur |
| Kabartıcı | Kabartma tozu ya da maya | Kabartma tozu | Yok | Çoğunlukla yok |
| Pişirme | İki sıcak plaka arasında | Tavada, iki yüzü çevrilerek | Tavada, ince tabaka halinde | Sacda ya da tavada |
| Doku | Dışı çıtır, içi yumuşak | Yumuşak, kabarık | İnce, esnek | İnce, katlı, hafif kıtır |
| Biçim | Gözlü, kalın | Düz, yuvarlak, kalın | Düz, geniş, ince | Katlanmış, içi dolu |
| Nasıl yenir? | Üzerine malzeme konur | Üst üste dizilir, şurup dökülür | Sarılır ya da katlanır | İç harcıyla, çoğunlukla tuzlu |
Waffle ile pancake hamuru birbirine çok yakındır; waffle hamurunda genellikle biraz daha fazla yağ ve şeker bulunur. Yağ, hamurun plakaya yapışmasını önler ve kabuğun çıtırlaşmasına yardım eder. Bu yüzden pancake hamurunu waffle makinesine dökersen pişer, ama daha soluk ve yumuşak bir waffle elde edersin.
Krep hamuru kabartıcı içermez ve çok daha sulu olduğu için waffle makinesinde gözleri dolduramaz. Gözleme ise bambaşka bir tekniktir: hamur dökülmez, açılır. Onu denemek istersen evde gözleme tarifi patatesli, ıspanaklı ve kıymalı harçlarla anlatıyor.
Türkiye’de yediğimiz waffle hangi türe girer?
Türkiye’de kafelerde ve sokakta yediğimiz bol meyveli, çikolata soslu waffle genellikle Brüksel tipine yakın akışkan bir hamurla yapılır. Hamur çok tatlı tutulmaz, çünkü tat asıl olarak üzerine konanlardan gelir: muz, çilek, birkaç çeşit çikolata sosu, kuruyemiş ve bisküvi.
Belçika’daki sade servisle arasındaki fark tam da buradadır. Orada bir tutam pudra şekeri ya da biraz krema yeterli sayılırken, burada waffle bir zemin gibi kullanılır ve üzeri cömertçe doldurulur. Klasik Harmoni Waffle bu tarzın tipik bir örneğidir: Belçika hamuru, muz, çilek, sütlü ve beyaz çikolata sosu, fındık parçacıkları. Aynı fikir başka zeminlere de taşınabiliyor; menüdeki Brownie Waffle fındıklı, beyaz çikolatalı brownie kekinin üzerine muz, çilek, iki çikolata sosu ve fıstık tozu koyuyor.
Üzerini nasıl dengeleyeceğini merak ediyorsan waffle üzerine ne konur rehberi malzemeleri ve hazır kombinasyonları sıralıyor.
Evde hangi waffle çeşidiyle başlamalısın?
İlk denemen için Brüksel tipi en doğru seçimdir; hamuru birkaç dakikada hazırlanır ve hata payı geniştir. Diğer çeşitler ya özel bir kalıp ya da daha fazla sabır ister.
- Hızlı ve garantili sonuç istiyorsan: Kabartma tozlu Brüksel tipi. Standart bir waffle makinesi yeter.
- Daha hafif bir doku arıyorsan: Aynı hamurda yumurta aklarını ayrı çırpıp en son ekle.
- Üzerine bir şey koymadan yemek istiyorsan: Liège tipi. Mayalanma için zaman ayır, inci şekerini hamura en son kat.
- Kahvaltılık düşünüyorsan: Daha ince ve az tatlı Amerikan tipi; tuzlu eşlikçilerle de gider.
- Çocuklarla eğlenceli bir şey yapacaksan: Bubble waffle. Kabarcıklı özel kalıp gerekir.
- Makinen yoksa: Aynı hamuru tavada ya da fırında pişirmenin yolları var; ama gözler ve çıtırlık makinedeki gibi olmaz.
Hangi çeşidi seçersen seç, iki kural değişmez. Makine iyice ısınmadan hamuru koyma. Pişen waffle’ı üst üste değil, tel ızgara üzerinde tek kat halinde beklet. Buhar çıkacak yer bulamazsa en iyi hamur bile birkaç dakikada yumuşar.
